Νομοσχέδιο για τη Δικαιοσύνη με αλλαγές σε όλους τους τομείς

Στους δικαστές μεταφέρεται το «βάρος της απόδειξης» στις ποινικές δίκες,με οποιαδήποτε αμφιβολία περί ενοχής να είναι προς όφελος του κατηγορουμένου ή του υπόπτου

 Μια από τις πιο ιερές αρχές του αμερικανικού συστήματος ποινικής δικαιοσύνης, και όχι μόνο, όπου ο κατηγορούμενος είναι αθώος μέχρι αποδείξεως του εναντίου συμπεριλαμβάνεται σε νομοσχέδιο «σκούπα» του Υπουργείου Δικαιοσύνης.  

Με άλλα λόγια, η Εισαγγελία πρέπει να αποδείξει, την ενοχή του υπόπτου ή κατηγορούμενο, στον οποίον πλέον αναγνωρίζεται το τεκμήριο της αθωότητας αφού στους δικαστές μεταφέρεται το «βάρος της απόδειξης» στις ποινικές δίκες .

Οποιαδήποτε αμφιβολία περί της ενοχής είναι προς όφελος του κατηγορουμένου ή του υπόπτου.

[info]

·  Να σημειωθεί ότι τα Ηνωμένα Έθνη ενσωμάτωσαν την αρχή στη Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 1948 (άρθρο 11, τμήμα 1).

·  Το αξίωμα αυτό έχει θέση και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 1953 [ως άρθρο 6, τμήμα 2] και τέθηκε σε εφαρμογή στο Διεθνές Σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών για τα αστικά και τα πολιτικά δικαιώματα [άρθρο 14, τμήμα 2].

Τέρμα το αυτόφωρο για τους δημοσιογράφους

Το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης που κατατέθηκε στη Βουλή προβλέπει την κατάργηση της αυτόφωρης διαδικασίας για αδικήματα του Τύπου.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 33, καταργείται η αυτόφωρη διαδικασία και στα δια του Τύπου τελούμενα αδικήματα της εξύβρισης, δυσφήμισης και συκοφαντικής δυσφήμισης.Να σημειωθεί που το ζήτημα έχει απασχολήσει τις δημοσιογραφικές ενώσεις εδώ πολλά χρόνια, ωστόσο ουδείς μέχρι σήμερα τολμούσε να θέσει τέρμα στο αυτόφωρο για αδικήματα του Τύπου.

 Το υπουργείο Δικαιοσύνης φέρνει αλλαγές και τροποποιήσεις σε πολλούς τομείς της Δικαιοσύνης, με νομοσχέδιο το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων

·  την αναγνώριση του τεκμηρίου της αθωότητας στους υπόπτους και τους κατηγορούμενους με τη μεταφορά στους δικαστές του «βάρους της απόδειξης» στις ποινικές δίκες

·  την καθιέρωση του «δικαιώματος σιωπής και μη αυτοενοχοποίησης» του υπόπτου και κατηγορούμενου

·  την αύξηση των θέσεων εισαγγελέων κ.λπ.

 Δικαίωμα στον ύποπτο ή κατηγορούμενο να ασκήσει αγωγή αποζημίωσης

Επίσης, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, παρέχεται το δικαίωμα στον ύποπτο ή κατηγορούμενο να ασκήσει αγωγή αποζημίωσης προς αποκατάσταση της βλάβης την οποία υπέστη εξαιτίας της προσβολής του τεκμηρίου αθωότητάς του από δηλώσεις δημόσιων αξιωματούχων σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας πριν από την έκδοση απόφασης σε πρώτο ή δεύτερο βαθμό, οι οποίες αναφέρονται κατά τρόπο άμεσο στην εκκρεμή ποινική διαδικασία και είτε παροτρύνουν το κοινό να πιστέψει στην ενοχή του είτε προβαίνουν σε εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών με την οποία προδικάζουν τη δικαστική κρίση της υπόθεσης.

 «Βάρος απόδειξης»

Επίσης, προστίθεται νέο άρθρο στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, με το οποίο οι δικαστές και οι εισαγγελείς θα εξετάζουν αυτεπαγγέλτως όλα τα αποδεικτικά μέσα, που θεμελιώνουν την ενοχή ή κατατείνουν στην αθωότητα του κατηγορουμένου, καθώς και κάθε στοιχείο που αφορά την προσωπικότητά του και επηρεάζει την επιμέτρηση της ποινής.

Ο κατηγορούμενος δεν θα είναι υποχρεωμένος να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία για τα πραγματικά περιστατικά που επικαλείται υπέρ του. Οι δικαστές και εισαγγελείς θα είναι υποχρεωμένοι να ερευνούν με επιμέλεια κάθε στοιχείο ή αποδεικτικό μέσο που επικαλέστηκε υπέρ αυτού ο κατηγορούμενος, αν αυτό είναι χρήσιμο για να εξακριβωθεί η αλήθεια. Οποιαδήποτε αμφιβολία περί της ενοχής είναι προς όφελος του κατηγορουμένου ή του υπόπτου.

 «Δικαίωμα σιωπής»

Ακόμη, στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προστίθεται νέο άρθρο (103Α), σύμφωνα με οποίο κατοχυρώνεται το «δικαίωμα σιωπής και μη αυτοενοχοποίησης», στο οποίο προβλέπεται ρητά ότι ο ύποπτος και ο κατηγορούμενος απολαμβάνουν τα δικαιώματα σιωπής και μη αυτοενοχοποίησης.

 Νομική βοήθεια σε πολίτες χαμηλού εισοδήματος για συναινετικά διαζύγια

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα των αιτούντων συναινετικό διαζύγιο ενώπιον συμβολαιογράφου να κάνουν χρήση των διατάξεων για την παροχή νομικής βοήθειας (δωρεάν βοήθεια) σε αστικές υποθέσεις.

Ενοποιείται η διαδικασία της παροχής νομικής βοήθειας και παρέχεται αυτή από το ΤΑΧΔΙΚ, τόσο σε σχέση με την κύρια αποζημίωση όσο και σε σχέση με την πρόσθετη αποζημίωση στους δικηγόρους που παρέχουν υπηρεσίες στο πλαίσιο της νομικής βοήθειας για ποινικές δίκες μακράς διάρκειας.

Επίσης, αλλάζει το σύστημα καταβολής ΦΠΑ για την παροχή νομικής βοήθειας και έτσι πλέον καταβάλλεται κατά το χρόνο είσπραξης της αποζημίωσης και, τέλος, διασφαλίζεται η διοικητική αυτοτέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας.

 Εισαγγελία Οικονομικού Εγκλήματος και Διαφθοράς

Ακόμη, το νομοσχέδιο προβλέπει, ότι με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, μετά από γνώμη του Εισαγγελέα Εγκλημάτων Διαφθοράς, συστήνονται οι αναγκαίες θέσεις επιστημονικού, διοικητικού και βοηθητικού προσωπικού του Εισαγγελέα Εγκλημάτων Διαφθοράς, οι οποίες καλύπτονται με μετάθεση, μετακίνηση ή απόσπαση υπαλλήλων από τον ευρύτερο Δημόσιο τομέα, ιδίως από το Δημόσιο σε στενή έννοια, τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, τις ανεξάρτητες διοικητικές Αρχές και το ένστολο προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας.

 Έλληνας Ευρωπαίος Εισαγγελέας

Με το νομοσχέδιο ορίζονται ρητά η διαδικασία επιλογής και τα προσόντα του Έλληνα Ευρωπαίου Εισαγγελέα, η αρμοδιότητα του οποίου είναι η καταπολέμηση των αδικημάτων που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με τυχόν εντολές που έχουν λάβει από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Επίσης, υπέχει ρόλο συνδέσμου επικοινωνίας και διαύλου πληροφοριών μεταξύ των μόνιμων τμημάτων, των ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων και του ελληνικού κράτους.

 Προσόντα του Έλληνα Ευρωπαίου Εισαγγελέα

Οι υποψήφιοι για τη θέση του Ευρωπαίου Εισαγγελέα, κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, πρέπει:

1.     Να κατέχουν το βαθμό τουλάχιστον του εισαγγελέα πρωτοδικών έως και του εισαγγελέα εφετών. Ο εισαγγελέας πρωτοδικών πρέπει να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον 5 έτη στο βαθμό αυτό. Να υπολείπονται το λιγότερο 10 έτη υπηρέτησης στην Εισαγγελική Αρχή έως την αποχώρησή τους

2.     Να μην τους έχει επιβληθεί πειθαρχική ποινή ανώτερη της επίπληξης τα τελευταία 5 χρόνια πριν από την υποβολή της αίτησής τους και να μην εκκρεμεί σε βάρος τους πειθαρχική δίωξη κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης.

3.     Να μην έχουν καταδικαστεί για έγκλημα και να μην εκκρεμεί σε βάρος τους ποινική δίωξη.

4.     Να διαθέτουν τη σχετική πρακτική πείρα στο εθνικό νομικό σύστημα, στις έρευνες στον χρηματοοικονομικό τομέα, στη διεθνή δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις. Υπηρεσία σχετιζόμενη με διεθνή δικαστική συνεργασία σε ποινικές.

5.     Να κατέχουν διδακτορικό ή μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών, αναγνωρισμένο από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης, στις ποινικές επιστήμες ή στην εγκληματολογία ή στο ευρωπαϊκό δίκαιο ή στις οικονομικές επιστήμες ή σε άλλον συναφή τομέα.

6.     Να έχουν άριστη πιστοποιημένη γνώση τουλάχιστον της αγγλικής γλώσσας.

 Αύξηση θέσεων εισαγγελέων

Οι οργανικές θέσεις των δικαστικών λειτουργών Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης αυξάνονται από 1 Φεβρουαρίου 2019 ως εξής:

·  των αντεισαγγελέων του Αρείου Πάγου κατά 2, οριζομένων αυτών συνολικά σε 24

·  των εισαγγελέων εφετών κατά 2, οριζομένων αυτών συνολικά σε 52

·  των αντεισαγγελέων εφετών κατά 2, οριζομένων αυτών συνολικά σε 139

·  των εισαγγελέων πρωτοδικών κατά 2, οριζομένων αυτών συνολικά σε 144.

 Διεύρυνση γνωμοδοτικής αρμοδιότητας του ΕΔΔΑ

Κύρωση του Πρωτοκόλλου υπ’ αριθμ. 16 της Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, με το οποίο διευρύνεται η γνωμοδοτική αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) και παρέχεται η δυνατότητα στα Ανώτατα Δικαστήρια των συμβαλλομένων μερών να υποβάλλουν αιτήματα γνωμοδοτήσεων σε θέματα αρχών σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή των δικαιωμάτων και ελευθεριών που περιλαμβάνει η σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών ή τα πρωτόκολλα.

 Φυλακές

Οι διατάξεις που αφορούν στη λειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος, επεκτείνουν το μέτρο του ευεργετικού υπολογισμού των εργαζομένων σε περισσότερες μονάδες (όπως αρτοποιίας και ζαχαροπλαστικής) των αγροτικών φυλακών, ενώ παράλληλα ρυθμίζουν τη λειτουργία των ιατροδικαστικών υπηρεσιών, με απώτερο στόχο την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.

Επιπλέον, αναγνωρίζεται και θεσμοθετείται η ανάγκη για παροχή ασφαλιστικής κάλυψης έναντι κινδύνου ατυχήματος στους καταδικασθέντες που παρέχουν κοινωφελή εργασία ως μέτρο έκτισης της ποινής, καλύπτοντας το θεσμικό έλλειμμα στον τρόπο εφαρμογής του ποινικού αυτού μέτρου, το οποίο υφίσταται εδώ και 20 χρόνια, από την έναρξη υλοποίησης του θεσμού το 1997.